Platform over bouw en ontwikkeling in de zorg in Nederland en België
Patiënten op chirurgische verpleegafdelingen worden in het Catharina Ziekenhuis steeds vaker gevolgd met een slimme armband. Daardoor zijn minder losse controles nodig aan bed.
Een patiënt die net geopereerd is, wordt meerdere keren per dag gecontroleerd. Hoe hoog is de hartslag? Is de ademhaling rustig? Zit er genoeg zuurstof in het bloed? Die metingen zijn belangrijk. Ze helpen verpleegkundigen en artsen om snel te zien hoe het met iemand gaat. Maar ze kosten ook veel tijd, zeker op drukke verpleegafdelingen.
In het Catharina Ziekenhuis onderzocht arts-onderzoeker Chirurgie Ephrahim Jerry daarom of een slimme armband daarbij kan helpen. Het gaat om de viQtor: een medisch apparaat dat patiënten om hun bovenarm dragen. De armband meet automatisch de hartslag, ademhaling en het zuurstofgehalte in het bloed. Die waarden komen vervolgens automatisch in het patiëntendossier.
“Het doel was niet om verpleegkundigen minder bij patiënten te laten zijn”, vertelt Jerry. “Ziekenhuizen liggen vol, patiënten worden complexer en verpleegkundigen hebben veel meer te doen. Daarom moeten we zoeken naar manieren om hun werklast te verlagen. Niet om minder mensen nodig te hebben, maar om verpleegkundigen meer ruimte te geven voor aandacht die echt waardevol is.”
Aan het onderzoek deden 392 patiënten mee op chirurgische verpleegafdelingen van het Catharina Ziekenhuis. Ook 54 verpleegkundigen vulden vragenlijsten in. De uitkomst is duidelijk: door de inzet van de viQtor waren 62,7 procent minder handmatige controles nodig. Dat scheelt ongeveer tien minuten per patiënt per dag. Een verpleegkundige die vier patiënten verzorgt, wint zo ongeveer veertig minuten in een dienst.
Dat lijkt misschien weinig, weet Jerry, maar op een volle afdeling maakt het verschil. “Een verpleegkundige begint de ochtend met medicijnen geven, wassen, controles uitvoeren en vragen van patiënten beantwoorden. Als daar steeds tijd vanaf gaat, ontstaat er meer ruimte in de dienst. Dat maakt het makkelijker om net wat langer bij een patiënt stil te staan.”
De slimme armband vervangt niet het contact tussen patiënt en verpleegkundige. Dat is een belangrijk punt, benadrukt de arts-onderzoeker. “Een apparaat ziet niet hoe iemand erbij ligt. Een verpleegkundige wel. Die klinische blik blijft nodig. Maar niet elke controle hoeft nog met de hand. Daardoor kan de verpleegkundige zijn of haar tijd anders gebruiken.”
Patiënten reageren volgens Jerry over het algemeen positief. Sommigen merken de band bij het slapen, omdat hij om de bovenarm zit. Maar de meeste patiënten vinden het prima. “Wat we vaak hoorden, was: ‘Als dit mij helpt, of als het de dokter en verpleegkundige helpt, dan zit het niet in de weg’.”
Opvallend is dat de houding van zorgverleners veel invloed heeft op hoe patiënten de armband ervaren. Als een verpleegkundige het apparaat met vertrouwen uitlegt, accepteren patiënten het makkelijker. “Een patiënt voelt het meteen als een zorgverlener twijfelt”, aldus Jerry. “Daarom is het belangrijk om nieuwe technologie stap voor stap in te voeren. Niet opleggen, maar samen leren gebruiken.”
Dat stap voor stap invoeren was nodig. In het begin kostte de viQtor juist extra tijd. Verpleegkundigen moesten leren hoe de armband werkt, hoe hij wordt opgeladen en waar de waarden terug te vinden zijn. Ook artsen moesten wennen aan de nieuwe manier van meten. “Als één arts nog om oude metingen vraagt en een andere arts niet, wordt het verwarrend. Dan voelt het voor verpleegkundigen alsof ze dubbel werk doen. Je moet dus het hele team meenemen.”
Het onderzoek is gepubliceerd in het internationale wetenschappelijke tijdschrift World Journal of Surgery. Ook andere ziekenhuizen tonen interesse in de aanpak van het Catharina Ziekenhuis. Inmiddels wordt gekeken hoe de slimme armband breder kan worden ingezet.
Voor Jerry zit de waarde vooral in de praktijk. “Zorg wordt steeds complexer. Patiënten zijn vaak zieker en verpleegkundigen hebben veel te doen. Dan moeten we zoeken naar hulpmiddelen die echt helpen. Niet omdat technologie leuk is, maar omdat het de zorg voor patiënten beter en menselijker kan maken.”
Inmiddels wordt gekeken hoe de viQtor ook op andere afdelingen kan worden ingezet, onder meer rondom andere chirurgische specialismen. Het onderzoek is onderdeel van een breder project binnen het Catharina Ziekenhuis om patiënten rondom een operatie slimmer te volgen. Chirurg Simon Nienhuijs en anesthesioloog Arthur Bouwman waren vanaf het begin nauw betrokken bij de invoering van deze manier van werken.
Jubileum
