Platform over bouw en ontwikkeling in de zorg in Nederland en België
De gemeente Bergen in Noord-Holland is volgens de cijfers de meest vergrijsde gemeente van Nederland. Ruim een derde van de inwoners is ouder dan 65 jaar en dat aantal groeit richting 2040 naar veertig procent. In dorpen als Bergen, Schoorl, Groet, Egmond en Camperduin is vergrijzing geen abstract toekomstbeeld, maar dagelijkse realiteit. De vraag is dus niet óf de zorgvraag daar toeneemt, maar hoe die beheersbaar blijft. De gemeente Bergen kiest daarbij nadrukkelijk niet voor een strategie die primair leunt op meer zorgvoorzieningen of extra zorgvastgoed. De kern van de visie ligt elders: het versterken van de sociale basis. Het bouwen van een maatschappelijk platform waarin mensen weer meer voor elkaar zorgen.
Volgens wethouder Marco Wiesehahn vraagt de zorgvraag van morgen om een andere manier van denken. “Het gaat niet alleen om het organiseren van zorg, maar om het organiseren van samenleven. De sleutel ligt in sociale activering, in verbinding en in het versterken van netwerken. Bergen investeert daarom in een integrale aanpak waarin wonen, welzijn, gezondheid en participatie onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Het doel is dat inwoners zo lang mogelijk gezond, vitaal en zelfstandig blijven, met formele zorg als vangnet in plaats van vertrekpunt.”
Die visie vertaalt zich in de manier waarop hulpvragen worden benaderd. Via het preventieteam wordt niet alleen gekeken naar de fysieke klacht, maar ook naar iemands sociale netwerk, mentale veerkracht en leefomstandigheden. Kan een probleem worden opgelost met ontmoeting, beweging of ondersteuning vanuit de buurt, dan verdient dat de voorkeur boven formele zorg. Wiesehahn: “Zo kunnen inwoners gelukkig, gezond en vitaal ouder worden in Bergen. Zij houden regie over hun leven, maken zo lang mogelijk deel uit van de samenleving en kunnen zo lang mogelijk zelfstandig in hun eigen vertrouwde woonomgeving blijven wonen. Daarbij komt dat inwoners later én minder formele zorg nodig hebben en dat zowel de belasting van de zorg als de kosten van de Wmo afnemen.”
Voor bouwers en ontwikkelaars in het zorgdomein is deze benadering relevant. Geschikte woningen zijn nodig, zeker voor ouderen die langer zelfstandig blijven wonen. Maar Bergen laat zien dat zorgvastgoed alleen duurzaam functioneert als het onderdeel is van een breder maatschappelijk netwerk. Dat principe komt terug in projecten als G’oud, een samenwerkingsverband van zorg-, welzijns- en woonorganisaties dat zich richt op geclusterde complexen en/of complexen met zorg nabij. Hier staat niet de woning centraal, maar de gemeenschap: ontmoeting, betrokkenheid en afgestemde dienstverlening moeten eenzaamheid verminderen en de zelfredzaamheid vergroten.
Daarom stuurt Bergen bij nieuwe plannen op woningtypen en ontmoeting. In de plint, op het erf en in de buitenruimte. En niet alleen in Bergen zelf, maar ook in Schoorl en Groet, waar de schaal kleinschalig is en sociale netwerken van nature een grotere rol spelen. Juist die nabijheid maakt het mogelijk om snel te schakelen en maatwerk te leveren.
De Bergense aanpak onderstreept een bredere nationale opgave. De vergrijzing, het tekort aan zorgpersoneel en de stijgende kosten dwingen tot keuzes. Bergen laat zien dat de oplossing niet uitsluitend ligt in meer bouwen of meer zorg, maar in het bouwen aan een maatschappelijk platform dat zorg genereert. In die zin fungeert de gemeente als proeftuin voor een toekomstbestendige zorgaanpak die ook elders in Nederland relevant is. “Als we nu investeren in sociale samenredzaamheid, voorkomen we later onhoudbare zorgkosten”, besluit Wiesehahn.
Jubileum
