Platform over bouw en ontwikkeling in de zorg in Nederland en België
Ziekenhuis St Jansdal in Harderwijk wordt in fases gemoderniseerd. Onlangs werd het eerste gedeelte van de kliniek opgeleverd. Bijzonder is dat de afdelingen een dag later al in gebruik werden genomen door medewerkers en patiënten. Om dit voor elkaar te krijgen, waren een goede samenwerking, vertrouwen en een strakke planning noodzakelijk.
Het verouderde gebouw uit 1987 was toe aan vernieuwing door nieuwe inzichten en een veranderende zorgvraag. Het ziekenhuis in Harderwijk wordt in de periode tussen 2020 en 2026 voor een groot deel gerenoveerd en aangebouwd. Hiermee geeft het invulling aan toekomstbestendige zorg en ontstaat een gebouw dat optimaal ondersteunt en faciliteert.
Na onder meer de techniek, radiologie, het laboratorium en bouwdeel Zuid was de kliniek aan de beurt. Deze huisvest nu de verpleegafdelingen neurologie en cardiologie op de begane grond, maag-darm-lever, urologie en gynaecologie op de eerste verdieping, daarboven trauma en vaatchirurgie en op de derde verdieping long- en interne geneeskunde. De clustering in de nieuwbouw is zo ontworpen dat de zorgmedewerkers elkaar beter kunnen ondersteunen. Dit komt mede door efficiënte logistieke (zorg)routes.
Een belangrijke aanpassing is het aantal bedden per kamer: die gingen van vier naar één en twee. Dit werkt niet alleen efficiënter, maar biedt ook meer privacy voor patiënten en familieleden. Om de indeling aan te kunnen passen, werd het hele gebouw gestript tot op het bestaande betonnen casco. Dit moest nauwkeurig gebeuren, want een groot deel van de materialen werd hergebruikt. Niels Slotman, projectleider bij bouwkundig aannemer Goossen te Pas: “De sloopmaterialen werden gerecycled, net als de deuren, balieonderdelen en inventaris. Het grootste hergebruik zit echter in het betonnen casco, duurzamer dan dat bestaat niet.”
Anita van der Haar-Ros, manager Bouw & Huisvesting bij St Jansdal, vult hem aan: “Duurzaamheid is erg belangrijk voor ons. Het liefst investeren we elke cent in de zorg, maar duurzaamheid draagt daaraan bij. Behalve hergebruik hebben we bij nieuwe materialen zorgvuldig geselecteerd. We hebben een LEAN ontwerp en CO2-reductieconstructie gemaakt. Met deze renovatie dragen we bij aan de verduurzaming van onze ziekenhuizen. De gevel, kozijnen en HR+++ beglazing gaan weer decennia lang mee. Uiteraard werden we daarin ook geadviseerd door de architect, bouwers en installateur. En soms zit het hem in het hebben van lef. De hele buitengevel is eraf gehakt. Best ingrijpend, maar gelukkig stemde onze Raad van Bestuur daarmee in. Nu heeft de ziekenhuisvleugel de uitstraling van een spiksplinternieuw gebouw.”
Duurzaamheid zit hem niet alleen in het materiaalgebruik, maar ook in een gebouw dat prettig is om in te verblijven en dat flexibel is in gebruik, vindt Michelle Booltink, architect bij IAA Architecten. Zij ontwierp het zo dat het kan meebewegen met de behoeften van gebruikers. “Wanneer het ziekenhuis goed functioneert, hoeft het niet meer op een later moment aangepast te worden. Doordat alle afdelingen in grote lijnen identiek zijn en het harmonicaprincipe wordt toegepast, is het heel flexibel in gebruik. Als de specialismen per afdeling veranderen, dan hoeft het gebouw niet opnieuw mee te veranderen.”
Er werden gesprekken gevoerd met diverse gebruiksgroepen om de plattegronden in te delen binnen de mogelijkheden van het bestaande casco. De buitengevel werd totaal vernieuwd met nieuwe isolatie, nieuw metselwerk en nieuwe kozijnen. Daarmee sluit het mooi aan op het onlangs opgeleverde nieuwe bouwdeel met klinische afdelingen. “Het is een lichte en frisse omgeving geworden waar iedere patiënt een raam met uitzicht op de tuin heeft. Er zijn zachte kleuren en hout gebruikt in de afwerkingen en in de gangen kwamen prints met natuurlijke afbeeldingen, die speciaal voor het ziekenhuis ontworpen zijn. Met dank aan AFAS Foundation, die deze wandprints mogelijk maakte. Elke gang heeft aan het einde een doorzicht naar buiten en een zitje. Hierdoor wordt de oriëntatie vergroot en de ruimte efficiënt gebruikt”, aldus de architect.
Totaalinstallateur Unica verzorgde zowel de E- als W-installaties. Ook dit was een aanzienlijke klus, waarbij de luchtbehandelingskast, koude- en warmtedistributie en het warme en koude tapwater werden vervangen. Ook werden er adiabatische bevochtigers geleverd. Op het gebied van E-technieken werden nieuwe verdeelkasten geplaatst, alle verlichting werd vervangen door led, de brandmeldontruimingsinstallatie werd compleet vervangen en er kwam een nieuwe personenoproepinstallatie. “Tevens hebben we de complete data-installatie vervangen, zodat iedereen internet en een tablet heeft. Achter elk bed zijn voorzieningen gemaakt en verwerkt in een bedwandpaneel. Dit zijn onder meer elektra en medische gassen voor de patiëntenzorg. Als installatiebedrijf werken wij veel voor ziekenhuizen. We hebben de juiste kennis in huis en samen met de bouwteampartners en ziekenhuismedewerkers zetten we deze optimaal in”, zegt Astrid Scholtsbergh, projectmanager bij Unica Building Projects.
Deze werkzaamheden waren nog in volle gang, toen de gebouwdelen al ingericht werden en zorgmedewerkers trainingen kreeg op de afdelingen. Hiervoor was een heel nauwkeurige planning nodig en een ijzersterk vertrouwen in elkaar, zegt Van der Haar-Ros. “Normaal gesproken zitten er maanden tussen de oplevering en ingebruikname. Bij ons zat er maar één dag tussen. Tijdens de laatste fase van de bouw hebben we al ingehuisd, uiteraard in goed overleg met de bouwpartners. Van alle ICT-zaken tot en met het ophangen van de desinfectiepompjes. Ook vonden de scenariotrainingen en gebouwgebonden trainingen plaats. Toen de bouw werd opgeleverd, was iedereen klaar om te verhuizen. Daarmee hebben we naast tijd ook veel geld bespaard. Daarnaast is door deze strakke planning veel overlast voorkomen.”
Bart Valkema, Manager Zorg binnen het St Jansdal, gaat verder: “Met het in gebruik nemen van bouwdeel Zuid hadden we al veel ervaring opgedaan. We hebben een werkgroep aangesteld die precies aangaf wat op welk moment moest gebeuren. Van minuut tot minuut werd alles op elkaar afgestemd. Later plukten we de vruchten van die perfecte voorbereiding. We zijn in het weekend verhuisd en we zijn niets tegengekomen wat we niet hadden verwacht.”
Tijdens het verhuisweekend was iedereen precies op de hoogte van wat de bedoeling was en werden de desbetreffende afdelingen met in totaal 110 bedden verhuisd. Er hoefde geen enkele afdeling tijdelijk te sluiten, waardoor alles operationeel bleef. De patiëntenzorg mocht er echter niet onder lijden. “Ik ben al vanaf 2011 betrokken bij het bouwen van ziekenhuizen, maar wat we hier gedaan hebben, is echt uniek”, zegt Slotman. “Stenen stapelen kunnen veel aannemers, maar begrip en vertrouwen hebben in elkaar is hierbij heel belangrijk. De bouwplaats was niet alleen van ons, maar ook van de speciaal hiervoor geschoolde medewerkers. We hadden samen één doel en dat was het veilige verhuismoment. Vertrouwen in elkaar was steeds de basis.”
Als ook de laatste vleugel met verpleegafdelingen is gerenoveerd eind volgend jaar, is er 24.000 vierkante meter verbouwd en gebouwd en is er ruim honderd miljoen euro aan kapitaallasten geïnvesteerd. Over de tot nu toe gerealiseerde renovatie zijn alle partijen enthousiast, weet Scholtsbergh. “Je ervaart rust binnen het ziekenhuis. We zijn nu bezig met de tweede vleugel en de medewerkers kunnen niet wachten tot ze die in gebruik mogen nemen.”
Het is dan ook een hele vooruitgang als je van een gedateerde vierpersoonskamer terechtkomt in een mooie tweepersoonskamer met eigen sanitaire voorzieningen. Verpleegkundigen zijn blij dat ze nu efficiëntere zorg kunnen leveren. Dit was niet zo´n enorm succes geworden zonder de soepele samenwerking tussen St Jansdal, Unica en Goossen te Pas. “Op het gebied van techniek hebben we grote stappen gezet. Zorgmedewerkers hebben voortaan een smartphone met patiëntgegevens, waardoor het rapporteren makkelijker gaat.
Ze hoeven niet steeds op en neer te lopen voor materialen of medicatie. Voor opslag en voorraadbeheer hebben we nu een centraal punt dat steeds op innovatieve wijze bijgehouden wordt. Het aantal bedden is verminderd per afdeling, wat capaciteitsmanagement vergt, maar we benutten die capaciteit nu veel effectiever. Alle betrokken bouwpartners zijn met recht enorm trots op het behaalde resultaat”, aldus Valkema.
In de vernieuwde kliniek staat de patiëntenzorg centraal: rust, privacy en veiligheid zijn het uitgangspunt in elk ontwerpbesluit. Tegelijk is er aandacht voor de mensen die deze zorg mogelijk maken: medewerkers werken in een moderne, efficiënte werkomgeving die hun werkplezier vergroot.
Neem dan rechtstreeks contact op met Unica.
Contact opnemen
In de zorg draait alles om het welzijn van patiënten en cliënten. Een veilige, comfortabele en moderne omgeving is essentieel voor zowel zorgverleners als zorgontvangers. Unica draagt hieraan bij met innovatieve technologische oplossingen die comfort, duurzaamheid en functionaliteit naadloos integreren. Met onze uitgebreide expertise in nieuwbouw, renovatie, onderhoud, beheer, beveiliging en energieadvies zorgen we ervoor […]
Bekijk Bedrijfsprofiel
Jubileum
