Platform over bouw en ontwikkeling in de zorg in Nederland en België
In de bosrijke omgeving van de Panovenlaan in Nijmegen bouwt Dunavast aan een nieuwe kliniek voor IrisZorg. Vanaf mei 2027 wordt hier zorg verleend aan mensen met een verslaving. Er is plaats voor 52 cliënten. Wat het project bijzonder maakt, is dat er zoveel mogelijk biobased gebouwd wordt. Dit is niet alleen milieuvriendelijker, maar werkt ook actief mee aan het genezingsproces. Letterlijk een healing environment dus.
Op dit moment heeft IrisZorg nog klinieken op drie locaties, namelijk in Tiel, Wolfheze en Zevenaar. De laatste twee worden in de nieuwbouw samengevoegd, omdat de oude locaties te gedateerd zijn. De bouw startte in januari 2026 en is op dit moment dus in volle gang. Wanneer het klaar is, beslaat het gebouw 2.936 m2 over twee lagen en beschikt het over diverse voorzieningen, zoals 52 studio’s, gezamenlijke ruimtes, prikkelarme ruimtes, een familiekamer, een sporthal en een creatieve ruimte. Rick van de Kerkhof, klinisch psycholoog & psychotherapeut bij IrisZorg, vertelt: “We bieden diverse verslavingsbehandelingen en kijken ook naar onderliggende oorzaken die behandeld moeten worden. De opnames variëren van gedwongen tot vrijwillig en van kort tot lang. Er komen dan ook een gesloten en vier besloten groepen. In de gezamenlijke woonkamers wordt gekookt en gegeten en er is plaats voor zowel individuele als groepstherapie.”
Voor het ontwerp werd Arcom in de arm genomen, die eerst onderzoek deed naar het gebruik van de kliniek. Zij organiseerde workshops om het Programma van Eisen duidelijk te krijgen en keek naar andere vestigingen. Gesproken werd met medewerkers en cliënten, zodat zij als uitgangspunt genomen konden worden. Uiteindelijk zagen ze bij Arcom dat er drie pijlers centraal staan in de verslavingszorg, namelijk: collectiviteit, individualiteit en dagritme. “Precies wat je ook in het klooster ziet”, zegt architect Jan Thijs Groenendijk. “Dit hebben we doorgevoerd in het hele ontwerp, met een soort kloostertuin, de groepen in het gebouw en de routing. Het zijn allemaal raakvlakken met een klooster die we hebben gebruikt om het gebouw vorm te geven.”
De prikkelarme omgeving is perfect voor rust en herstel. Omdat de healing environment er in de omgeving al was, werd dit doorgetrokken in het gebouw. Daarbij passen het vele hout en de rustige kleuren uitstekend. Aart Jan Verdoold, CEO bij ontwikkelaar en eigenaar Dunavast: “Het gebruik van houtskeletbouw is uniek voor deze doelgroep. Voor ons was het een ambitie om een zorggebouw in hout te bouwen. Het was een spannend avontuur, omdat we een heel nieuwe kant op dachten. Op deze plek stond een oud en gedateerd saunacomplex. De locatie van dit gebouw was echter zeer geschikt voor deze zorgontwikkeling. Ik hoop dat het nieuwe gebouw helpt bij het genezingsproces van de gebruikers, omdat ze in een groene omgeving zitten in een gebouw met natuurlijke materialen.”
De buitenkant bestaat uit een robuuste gevel met minerale steenstrips. Deze zien eruit als metselwerk, maar hebben een lagere CO2-voetafdruk. Omdat ze geplakt werden, was er meer vormvrijheid, waardoor eenvoudig schuine vlakken aangebracht konden worden. Door een subtiel onderscheid worden de verschillende functies in het gebouw aangegeven.
De binnentuin wordt omsloten door houten gevels. Oorspronkelijk zou er één grote binnentuin komen, maar uiteindelijk is besloten om hem in tweeën te splitsen. Eén deel wordt gebruikt voor de gesloten groep, waar cliënten prikkelvrij buiten kunnen zijn. Aan deze tuin bevinden zich ruimtes die om privacy vragen. Die met een meer open functie bevinden zich aan de buitenzijde van het gebouw. De maatschappelijke ruimtes zijn op deze manier meer betrokken bij de buitenwereld.
Een landschapsarchitect zorgde voor een natuurinclusief ontwerp met ruimte voor dieren en inheemse planten. De tuinen sluiten perfect aan op de groene omgeving. Jubbe van den Wildenberg, manager van de kliniek in Wolfheze: “Elk gedeelte van de binnentuin krijgt een eigen boom. Het wordt een ontmoetingsplek waar cliënten kunnen ontspannen en gesprekken kunnen voeren met behandelaars.” Loop je naar binnen, dan zie je opnieuw een natuurlijke inrichting met veel hout, rustige kleuren en kloostergangen die de weg wijzen. Het meubilair krijgt tinten die de sfeer van het hout doorzetten. De meubels zijn niet alleen mooi, maar ook functioneel. “We vragen input van medewerkers om de kleuren van de muren te bepalen en er is aandacht besteed aan een groene entree. Als cliënten binnenkomen, hebben ze meteen het gevoel dat ze ergens terechtkomen waar rust heerst”, aldus Van den Wildenberg.
Het gebruik van hout en houtskeletbouw vergen wel een andere manier van werken. Vooral de voorbereiding is belangrijk, omdat het grootste deel in de fabriek gebouwd wordt. Vooraf moet precies bekend zijn waar alle leidingen, stopcontacten en installaties komen. “Je moet vroeger en sneller nadenken waar alles komt. In het werk zelf kun je weinig meer veranderen”, zegt Dennis Mentink, projectleider bij Burgland Bouw. Technisch directeur Hubert van Velden vult hem aan: “Je hebt een kortere bouwtijd, maar de voorengineering voor de complete constructie vraagt om meer werk. Aandachtsgebieden zijn brandveiligheid en geluid. Hout heeft een andere massa dan beton en daarom moet je op een andere manier nadenken over deze onderwerpen. De keuze draagt bij aan een lagere milieu-impact en door de toepassing van hout krijg je een lager constructiegewicht, wat doorwerkt tot in de fundering. Het is een efficiënte bouwmethode met een mooi resultaat.”
De installatietechniek in de wanden wordt helemaal uit het zicht weggewerkt. In de gangzones is bewust gekozen voor zichtbare installaties. Uiteraard is het gebouw volledig gasloos, met 250 PV-panelen op het dak. Gekoeld en verwarmd wordt er door middel van warmtepompen en ventilatie met warmteterugwinning. Elke kamer heeft een elektrische 80 liter boiler die oplaadt wanneer het donker wordt. Van Velden: “Doordat hier voorheen Thermen Nijmegen stond, konden we een relatief grote elektriciteitsaansluiting krijgen. Toch was het een legpuzzel om de intelligente installatie zo te plaatsen dat het volledig is afgestemd op de cliënten.”
Subsidieadviseur
Subvention
Een duurzaam gebouw dankzij het beste subsidieadvies
Het was de wens van Dunavast om aan de Panovenlaan in Nijmegen zo duurzaam en circulair mogelijk te bouwen. Om de subsidiemogelijkheden optimaal te benutten, werd Subvention ingezet. Dit adviesbureau is gespecialiseerd in het aanvragen van subsidies voor het verduurzamen van nieuw en bestaand vastgoed.
“We werden al in de ontwerpfase betrokken”, vertelt subsidieadviseur Thijs Vaneker. “We hebben gekozen voor subsidiabel bouwen met GPR. Dit is een digitaal instrument om de duurzaamheid van een gebouw in kaart te brengen. Deze tool bleek goed aan te sluiten bij de wensen van het bouwteam. We hebben op deze manier een totaal fiscaal subsidievoordeel behaald van ongeveer € 142.500.”
Niet alle bouwpartijen hadden ervaring met duurzaam bouwen volgens de methodiek van GPR. Het was aan Subvention en GPR-expert Linneman om hen hierin mee te nemen. De keuze voor milieuvriendelijke bouwmaterialen met weinig milieu-impact en de installatietechniek waren erg belangrijk. “Op ons advies heeft de aannemer zich laten certificeren volgens Stichting Keurhout. Hiermee konden we de fiscale subsidie verwerven waarmee zij zowel FSC- als PEFC-hout mag leveren en verwerken. GPR toetst de duurzaamheid van het gebouw op vijf onderdelen: energie, milieu, gezondheid, toekomstwaarde en gebruiksvriendelijkheid. Op al deze thema’s is een minimale subsidiabele score van een 8 behaald”, aldus Vaneker.
De bouwkundige oplevering staat gepland voor februari 2027, waarna IrisZorg kan starten met de inrichting, om in mei haar deuren te openen. Het verschil zal goed merkbaar zijn voor medewerkers en cliënten volgens Van de Kerkhof. “Groepsinterventies en hybride behandelen wordt makkelijker. We komen vlakbij Pro Persona te zitten, wat een grote GGZ-organisatie is in de regio. Ook de universiteit zit relatief in de buurt. De verhuizing biedt ons een kans om kritisch te kijken naar wat we doen en hoe we het nog beter gaan doen.”
Jubileum
