Platform over bouw en ontwikkeling in de zorg in Nederland en België
Begin oktober nam het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven zijn nieuwe afdeling voor het reinigen, desinfecteren en steriliseren van medische instrumenten en flexibele endoscopen in gebruik. Deze CSA/CSD vormt de stille motor achter de zorg in het Noord-Brabantse ziekenhuis.
Het Catharina Ziekenhuis telt 500 bedden en voert jaarlijks ongeveer 25.000 operaties uit, merendeels operaties met een grote complexiteit. “Dagelijks gaan duizenden instrumenten door de handen van de medewerkers van de Centrale Sterilisatie Afdeling (CSA) en de Centrale Scopen Desinfectie (CSD),” zegt afdelingsmanager Thomas Emous. “Na een operatie komen de gebruikte instrumenten bij ons binnen. We reinigen, desinfecteren, controleren en steriliseren ze, zodat ze weer veilig gebruikt kunnen worden.”
De CSA ondersteunt vrijwel alle afdelingen, van verloskunde tot de spoedeisende hulp. “Maar de operatiekamers vormen de grootste afnemer van onze diensten. Vandaar dat het ziekenhuis ervoor koos om de nieuwbouw rechtstreeks te verbinden met de operatiekamers,” licht Emous toe. “Wat de nieuwe afdeling extra bijzonder maakt, is dat CSA en CSD niet langer twee gescheiden eenheden zijn. Dat zie je bijna nergens anders op deze schaal. En we werken op de eerste verdieping, vlak naast de operatiekamers. Dit vereenvoudigt de logistiek. Elders zijn de sterilisatieafdelingen doorgaans onder het operatiekwartier gevestigd, soms zelfs in een souterrain. Wij kunnen tijdens ons werk volop genieten van natuurlijk licht.”
“Door de samenvoeging van beide afdelingen kunnen we pieken en dalen in de werkdruk veel beter opvangen. De aanvoer van gebruikte chirurgisch instrumentarium kent piekmomenten, vooral door de start- en eindtijden van het OK-programma en de transportbewegingen doorheen het ziekenhuis. Door onze focus op deze momenten te leggen op de CSA (voor de reiniging), kunnen we de pieken beter beheren en is er daarna meer capaciteit beschikbaar voor de reiniging en desinfectie van flexibele endoscopen. De automatisering impliceert ook dat alle toestellen even intensief worden gebruikt. Dit maakt dat we slimmer en efficiënter samenwerken binnen de teams en onze apparatuur optimaal benutten. Alle apparatuur op de CSA is nieuw. We kozen daarbij Getinge als leverancier. Onze medewerkers steriele medische hulpmiddelen en collega’s van de medische techniek zijn intensief getraind in respectievelijk het gebruik van de nieuwe apparatuur.”
“We hebben geïnvesteerd in voldoende capaciteit: naast negen reinigings- en desinfectiemachines voor instrumenten beschikken we over vijf stoomsterilisatoren, twee toestellen voor sterilisatie op lage temperatuur met waterstofperoxidegasplasma, zeven endoscopendesinfectoren en twee trolleywashsers. We hebben nu vier werkplekken om de gevoelige instrumenten van de Da Vinci-operatierobot te verwerken, in plaats van twee. Zo blijven we ook bij onderhoud en keuringen de continuïteit garanderen. Daarmee zijn we de komende tien tot vijftien jaar voorbereid. Belangrijk is ook dat onze werkruimte sterk is toegenomen, van 800 naar 1.500 vierkante meter, voor samen veertig mensen. Zo kunnen we efficiënter bewegen en lopen we elkaar nooit voor de voeten. Die focus op ruimte is tot nu toe behoorlijk uniek in de sector.”
Bovendien zijn de taken van de medewerkers nu minder veeleisend. “Het is in zijn algemeenheid fysiek zwaar werk. Je staat veel, tilt sets die soms acht kilo wegen en maakt veel draaibewegingen. In de nieuwe afdeling hebben we dit beter verdeeld: medewerkers rouleren tussen ‘vuil’ en ‘schoon’ werk en we beschikken over ergonomisch verstelbare werkplekken. De reinigings- en desinfectiemachines be- en ontladen zichzelf, zodat duwen en trekken verleden tijd is. Daarmee houden we het werk gezonder en aantrekkelijker.”
“Alles is ingericht op de toekomst. Ook is de afdeling volledig gasloos: alle processen, zoals stoomopwekking en waterverwarming, draaien elektrisch. Dat past bij de duurzaamheidsambities van ons ziekenhuis. Doordat we veel water moeten verwarmen tot op 95 °C en veel stoom produceren, reduceert dit zeer sterk onze CO2-uitstoot. Duurzaamheid zit ook in de toegepaste technieken. “We winnen water terug bij het reinigen en besparen zo op verbruik. Doordat we meer capaciteit hebben, kunnen we vaker kiezen voor herbruikbare in plaats van wegwerpinstrumenten. Dat scheelt enorm in afval.”
Emous werkt sinds 2020 voor het Catharina Ziekenhuis. “De plannen voor de nieuwbouw waren al in 2019 opgesteld. Erik Sengers als projectleider en David van Kemenade als deskundige in steriele medische hulpmiddelen waren er vanaf het begin actief bij betrokken. Hun proactieve inbreng en samenwerking was erg waardevol. Want dit was een project waarin alles samenkwam: IT, techniek, wet- en regelgeving én processen op de afdeling.”
Thomas Emous
Bachelor business, Zuyd Hogeschool Heerlen
Master bedrijfskunde, Universiteit van Amsterdam
HR-adviseur, Sint Lucas Andreas Ziekenhuis Amsterdam (2007-2012)
Manager Centrale Sterilisatie Afdeling, OLVG Ziekenhuis Amsterdam (2012-2020)
Manager Operatiekamers en Centrale Sterilisatie Afdeling, Catharina Ziekenhuis Eindhoven (2020-)
Jubileum
