Platform over bouw en ontwikkeling in de zorg in Nederland en België
Door interne verschuivingen en de groei van patiëntenvolumes moest het Mechelse AZ Sint-Maarten haar afdeling orthopedie onderbrengen in een nieuwe polikliniek. Tegelijk bood de uitbreiding een kans om extra vloeroppervlakte te creëren voor toekomstige zorgnoden. Het resultaat is een nieuw gebouwvolume aan de oostzijde van de campus dat zowel functioneel versterkt als architecturaal een eigen identiteit toevoegt aan het bestaande ziekenhuis.
Voor Tripod architecten schuilde de grootste uitdaging in de context. “Je bouwt niet zomaar een uitbreiding”, vertelt architect en bestuurder Nils Wollaert. “Je bouwt tegen een gigantisch en bovendien relatief recent ziekenhuisgebouw. Dan moet de uitbreiding voldoende aansluiting zoeken, maar tegelijk ook een eigen karakter krijgen.”
Die evenwichtsoefening werd nog complexer door de landschappelijke context. De bestaande campus wordt gekenmerkt door groene taluds en slingerende circulatiepatronen, elementen die in het oorspronkelijke ontwerp bewust als speerpunt naar voren werden geschoven. De uitbreiding moest zich dus niet alleen architecturaal, maar ook landschappelijk zorgvuldig inpassen. Tripod koos ervoor om bewust niet louter de bestaande architectuur te kopiëren. De nieuwbouw sluit aan bij het monolithische karakter van het ziekenhuis en introduceert tegelijk een eigen vormentaal via een dynamische hoekverdraaiing en verfijnd materiaalgebruik.
Hoewel de basisstructuur bestaat uit een betonskelet, kozen de architecten voor een gevelafwerking met een kleiner formaat betonsteen. Die kleinschaligere materialisatie verzacht bewust de overgang tussen het ziekenhuisvolume en de omliggende bebouwing. “Dat was ook een expliciete vraag vanuit de Vlaamse overheid”, vertelt Wollaert. “Langs de Liersesteenweg vind je hier vooral eengezinswoningen en kleinkorrelige bebouwing. Daarom hebben we ervoor gekozen om het volume duidelijk af te bouwen in hoogte, zodat er een zachtere overgang ontstaat tussen de schaal van het ziekenhuis en die van de omgeving.”
Ook de secundaire ingang aan de oostgevel kreeg een opvallende upgrade. Die toegang wordt gebruikt voor patiëntenvervoer en nachttoegang en had een eerder bescheiden uitstraling.
De uitbreiding bood de kans om die zone architecturaal meer présence te geven. Daarbij werd de kenmerkende glazen zorgboulevard aan de voorzijde van het ziekenhuis subtiel herhaald via een nieuwe glazen gevel aan de achterzijde.
De uitbreiding is volledig aangetakt op het bestaande ziekenhuis en respecteert de bestaande circulatielogica. Dat was cruciaal, zowel voor patiëntenstromen als voor logistieke bewegingen. Een opvallende ontwerpkeuze was het ondergronds brengen van de bestaande parking. Daardoor ontstond ruimte voor de nieuwe polikliniek én een comfortabele doorsteek voor patiënten van radiotherapie en de huisartsenwachtpost zonder groene ruimte op de site in te palmen. Vooral voor minder mobiele patiënten betekent dat een belangrijke comfortverhoging. “Een ziekenhuisgebouw moet in de eerste plaats leesbaar zijn”, zegt Wollaert. “Mensen moeten intuïtief begrijpen waar ze naartoe moeten. Die logica vormde de basis van het ontwerp.”
Wat dit project extra bijzonder maakte voor Tripod architecten was de intensieve samenwerking met de medische teams. Naast het gebouw ontwierp het bureau ook mede het interieur, in nauw overleg met de artsen zelf. Dat leverde bijzonder gedetailleerde input op. Praktische, esthetische en budgettaire verwachtingen moesten voortdurend op elkaar worden afgestemd, binnen een context waarin veel stakeholders betrokken zijn en regelgeving sterk doorweegt.
Met deze uitbreiding bewijst Tripod dat zorgarchitectuur veel verder gaat dan het ontwerpen van vierkante meters. Het draait om het creëren van ruimtes waarin architectuur, functionaliteit en mensgericht comfort samenkomen … tot in het kleinste detail.
Jubileum
