Platform over bouw en ontwikkeling in de zorg in Nederland en België
In de Katwijkse duinen is eind mei de nieuwbouw van Topaz Overduin officieel in gebruik genomen. Deze H-vormige uitbreiding biedt plaats aan tachtig studio’s voor bewoners met de ziekte van Huntington. Een transparant nieuw restaurant met hoofdentree verbindt oud en nieuw. Het omringde duinlandschap is ten volle benut: aan alle kanten hebben de bewoners vanuit hun lichte, ruime studio’s en woonkamers contact met buiten.
“Topaz biedt gespecialiseerde zorg op negen locaties. Topaz Overduin in Katwijk is daarnaast een expertisecentrum voor mensen met de ziekte van Huntington, dat wereldwijd wordt geraadpleegd”, vertelt Marco de Kievit, programmamanager vastgoed bij Topaz. “De ziekte van Huntington is een erfelijke, ongeneeslijke hersenaandoening die met de tijd steeds meer lichamelijke en ook mentale klachten geeft. Opname is op een gegeven moment onvermijdelijk en daarvoor hebben we hier 80 ruime, moderne plekken. Daarnaast heeft Topaz Overduin 120 verpleegplekken voor mensen met dementie en het syndroom van Korsakov.”
Voordat tot nieuwbouw werd overgegaan is een deel van de bestaande bebouwing, die dateert uit 1960, gesloopt en een deel gerenoveerd. De Kievit: “Er waren eerst plannen voor meer nieuwbouw, maar door de enorme stijgingen van de bouwkosten zijn die aangepast. Belangrijk was dat er iets gedaan werd aan de verstopte hoofdentree, het als een bunker in de duinen verstopte restaurant en de kapel, die bouwkundig aan zijn eind was. Het middendeel waar je vroeger vanaf de Nachtegaallaan als eerste op af reed, is gesloopt, net als de kapel die middenachter lag. In de nieuwe opzet kom je nu eerst op het open voorterrein waar je welhaast vanzelf terechtkomt bij de transparant vormgegeven hoofdentree. Deze lichte stalen constructie fungeert als ontvangstruimte en restaurant en verbindt de bestaande bebouwing met de nieuwe Huntington-afdelingen. De nieuwe kapel is slim opgenomen in de bestaande bouw.”
Om kosten te besparen, is het bouwproces handig verweven met verhuisbewegingen, die zo minimaal mogelijk dienden te blijven. De Kievit legt uit: “We hebben eerst voor twintig bewoners oude kamers in de hoogste lagen van de bestaande hoofdvleugel opgeknapt tot tijdelijke studio’s. Twee oude paviljoens, die we nog gaan slopen, bleven nog tijdelijk het onderkomen voor veertig bewoners en de laatste twintig logeerden in onze vestiging in Leiden. Dat heeft veel geld bespaard aan huur en tijdelijke units. Collega-organisaties hebben door de lange wachtlijsten geen plek.”
De tijdelijke huisvesting is al in 2022 in gebruik genomen. “Daarna was het de beurt aan de sloop van de bestaande vleugel aan de noordzijde”, vertelt Willem van der Plas, directeur van KBM Groep, dat goed thuis is in bouwen voor zorginstellingen. “In november van dat jaar zijn we gestart met de nieuwbouw die in maart dit jaar is opgeleverd. Het fijne van dit duinlandschap is dat je na wat grondwerk en zorgvuldig isoleren snel kunt beginnen met de op staal gefundeerde betonvloeren. De nieuwbouw is traditioneel opgezet met kalkzandsteenwanden en breedplaatvloeren met druklaag. De gevels heeft architect Dick van der Merwe van Van den Berg Architecten uitgewerkt met bronskleurige aluminium puien en lichte houten betimmering in witte aluminium kaders.” De vleugels zijn iets opgetild van de grond. “Het leek ons niet mooi als de witte kaders direct in het zand stonden”, verklaart De Kievit. “Het is veel mooier als de gebouwen er iets boven lijken te zweven. Dat was ons een kleine plus op de begroting wel waard.”
De nieuwe kapel kreeg een plek in de bestaande hoofdvleugel. “Op de plek waar het gesloopte deel tegenaan stond”, zegt Van der Plas. “Op basis van de oude bouwtekeningen en in overleg met de constructeur konden we namelijk een stuk verdiepingsvloer weghalen zonder dat extra constructieve ingrepen nodig waren. Zo ontstond de hoogte die een kapel nodig heeft. In de gevel zijn geïsoleerde glas-in-loodramen geplaatst. De kapel heeft een eigen ingang en is multifunctioneel inzetbaar.”
De tachtig zorgplekken zijn verdeeld over acht woongroepen met elk tien eenpersoonskamers en een gezamenlijke woonkamer met keuken. De Kievit: “Het H-vormige gebouw is echt in het duin geschoven, waardoor naar het zuiden toe de vleugels een souterrain kregen. Op de begane grond zijn vier woongroepen, de eerste verdieping heeft kortere vleugels waarin twee units liggen en ook het souterrain heeft er twee. Ruimte en licht spelen een belangrijke rol in het gebouw. Zo hebben bewoners aan alle kanten zicht op buiten en komt veel daglicht binnen. Elke woongroep heeft een flink terras. Alles is verder breed opgezet zodat gemakkelijk transport op bed mogelijk is. In het hele gebouw zijn de deuren 1.10 meter breed, de studio’s zijn met 37 m2 ruim opgezet met daarin een 7 m2 grote privé badkamer. Daarin past een douchebrancard waarbij de bewoner van twee kanten benaderbaar is. In de centrale as van de H zitten kantoorruimtes en algemene functies. Die as heeft aan de andere zijde een aparte facilitaire gang, los van het bewonersverkeer. Hier vind je bijvoorbeeld de po-opslag, een garderobe en de medicijnkamer.”
De nieuwbouw heeft een nieuw verpleegoproepsysteem met sensoren. Signalering, communicatie, beantwoording en behandeling van de zorgalarmering verloopt via smartphones en een app voor monitoring. Deze domotica wordt ingezet afhankelijk van de behoefte van de bewoners. Er is geen centrale meldkamer. De zorgmedewerker, afdeling of nachtdienst krijgt de meldingen. De toegangstechniek is uitgevoerd met deursloten, tags en een centrale sleutelkast.
Het hele complex is verduurzaamd met grote lucht/water-warmtepompen en thermisch geïsoleerde gevels, met daarnaast 288 zonnepanelen en sedum met waterretentie op de nieuwe daken. De centrale functies in de nieuwbouw worden centraal geventileerd met een luchtbehandelingskast, de 80 woonunits hebben decentrale warmteterugwinunits (ClimaRad) voor koelen en verwarmen, zodat er geen kanalen onder de plafonds hoeven. Het gasgebruik van de totale locatie is al met al met meer dan twee derde omlaaggegaan. “Een mooie prestatie van het hele bouwteam en een prachtige nieuwe huisvesting voor de bewoners”, besluit Van der Plas. “De samenwerking en de communicatie verliepen uitstekend, dat krijg je wellicht als je vaker samenwerkt.”
Voor het losse meubilair voor Topaz Overduin viel de keus op Careline. Zij leverde onder meer kledingkasten, tafels, fauteuils en accessoires voor het nieuwe zorggebouw in Katwijk. Stoelen en fauteuils kregen extra dikke polstering, zodat de bewoners met de ziekte van Huntington zich niet kunnen bezeren.
Careline is een producent van meubilair en is gespecialiseerd in zorg. “Onze fabriek staat in Schonbach, Duitsland, en in Nederland staat het kantoor met showroom in De Lier”, vertelt Jakob Besley, Sales Manager Nederland voor Careline. “Omdat wij zelf de meubels produceren, zijn wij heel flexibel. Standaard komt er kwalitatief goed meubilair uit de werkplaats, maar mocht er maatwerk nodig zijn, zoals een ander type schuim of andere stiknaden, dan is dat geen enkel probleem. Mogelijk heeft dat meegespeeld met onze selectie uit meerdere aanbieders over meerdere rondes. In elk geval was het gevoel wederzijds goed.”
Maatwerk bestond voor Topaz Overduin in het bijzonder uit extra dikke leuningen en stoelbekleding. “De ziekte van Huntington is een hersenziekte die onder andere leidt tot het maken van ongecontroleerde bewegingen. Daarom wil je in woonkamers en studio’s geen harde en scherpe randen op het zitmeubilair. Wij hebben daartoe fauteuils en stoelen uit onze eigen meubellijn van een extra dikke polstering voorzien. Alles is bekleed met extra stevig kunstleer met een extra hoge Martindale-waarde. De stoelen zijn extra robuust gemaakt met dikkere poten en stralen stabiliteit en huiselijkheid uit. Naast deze stoelen zijn ook 160 kledingkasten met extra scharnieren, ongeveer veertig tafels voor de woonkamers, bijzettafeltjes, tv-kasten en andere accessoires van Careline geleverd. De eetkamerstoelen zijn bestaand en heeft Topaz opnieuw zelf laten stofferen. Een prima keuze in het kader van circulair denken.”
Jubileum
