Platform over bouw en ontwikkeling in de zorg in Nederland en België
Ouderen zoeken graag rustige en groene plekken op, maar liever niet in volledige afzondering. Voor haar promotieonderzoek aan de Technische Universiteit Eindhoven onderzocht Anne Grave welke kenmerken belangrijk zijn voor de ideale leefomgeving van 70-plussers. De uitkomst: ontspanning ontstaat waar rust, natuur, veiligheid en de aanwezigheid van anderen samenkomen. Met de input die ze ophaalde, geeft ze ontwerpers van de publieke ruimte inzicht in de behoeften van oudere bewoners.
Met een vergrijzende bevolking is het relevant om inzicht te krijgen in de behoeften van de groeiende groep 70-plussers.
“Er is veel onderzoek gedaan naar de positieve invloed die natuur kan hebben op de mentale gezondheid van jongeren. Voor ouderen was de kennis daarover veel beperkter”, vertelt Anne Grave, die als PhD’er verbonden is aan de onderzoeks-groep Smart Architectural Technologies van de faculteit Built Environment.
De promovenda sprak in veertig diepte-interviews met ouderen over hun wensen en ideeën voor het inrichten van ‘ontspanningsplekken’ in de openbare ruimte. Met een iPad op schoot wandelde Grave virtueel met de oudere door de wijk. “Ze wezen mij dan online hun favoriete plekken aan waar ze naartoe gingen om te ontspannen.” De antwoorden lieten zien dat ouderen buiten hun directe woonomgeving vooral groen, openheid en terrassen zoeken om tot ontspanning te komen.
De waarde van openbare ruimtes zit volgens de TU/e-onderzoeker niet in hun omvang, maar in hun inrichting. Het is belangrijk dat voorzieningen, zoals een bankje, zorgvuldig worden geplaatst. “Kies bewust een plek waar iets te zien is, waar mensen langslopen of waar iets gebeurt. Dat nodigt uit om er even te gaan zitten. Niet een willekeurige plek op de hoek van de straat, omdat daar toevallig nog ruimte was voor een bankje.”
Op basis van de input uit de interviews zette Grave een online vragenlijst op die 301 ouderen uit heel Nederland invulden.
Ze kwam er door de interviews en de ingevulde vragenlijsten achter dat sociale interactie ook een voorwaarde is voor de doelgroep om zich te kunnen ontspannen. Alleen in een andere vorm dan ze had verwacht.
“Ouderen zijn niet per se op zoek naar een gesprek of interactie, maar naar een gevoel van veiligheid. Ook als ze alleen in een rustige omgeving zijn, vinden ze het prettig om te weten dat er mensen in de buurt zijn die kunnen helpen als er iets gebeurt.” Daarnaast is sociale interactie voor deze doelgroep belangrijk om zich verbonden te blijven voelen met de samenleving.
Grave kon bestaande theorieën toetsen aan de praktijk en diepte-interviews afnemen door samen te werken met zorgorganisatie Oktober en wooncorporatie Wooninc. “Veel onderzoek op dit gebied vindt in het lab plaats. Juist door bij ouderen op bezoek te gaan, kom je veel meer te weten over hoe hun omgeving hun gevoel beïnvloedt.” Ook merkte ze dat de theoretische modellen die nog veel gebruikt worden gebaseerd zijn op het type ouderen dat eigenlijk niet meer bestaat als doelgroep. Dat maakt ze achterhaald. “Ouderen blijven tegenwoordig veel langer zelfstandig wonen; daardoor zijn hun behoeften veranderd.”
Met haar onderzoek hoopt Grave de verantwoordelijken voor de inrichting van de openbare ruimte te informeren en te inspireren. Dat vindt ze niet alleen de taak van de stedenbouwkundige. In de ideale situatie werkt die samen met deskundigen op het gebied van ouderenkunde en omgevingspsychologie. Samenwerking tussen die drie disciplines zorgt volgens haar voor de juiste mix om betere leefomgevingen voor ouderen te ontwerpen.
Anne Grave geeft samen met Masi Mohammadi op woensdag 14 oktober om 12.45 uur op de TU/e-campus een lunchlezing over het thema van haar promotieonderzoek.
Deze lezing is onderdeel van Curiosity Bites, een evenement in het kader van de lustrumweek die van
12-17 oktober plaatsvindt vanwege het zeventigjarig bestaan van de TU/e. Meer info vind je op deze pagina.
Jubileum
