Een stedelijk ziekenhuis in Diest

Gelegen op een unieke locatie aan de historische binnenstad bevindt zich de zorgcampus van AZ Diest. Naast het bestaande ziekenhuis is in 2025 een nieuwbouw gerealiseerd, ontworpen door Gortemaker Algra Feenstra architects en Archipelago architecten. Het gebouw is strategisch gepositioneerd aan de rivier de Demer, als schakel tussen stad en landschap. Hier kruisen de groene corridor van de Demervallei in oost-westrichting en een verder te ontwikkelen stedelijke noord-zuidas van station naar binnenstad. Langs de Demer verschuift de beleving van stad naar natuur. Bebouwing maakt plaats voor groen, het water wordt bepalend en de omgeving vertraagt. Het ziekenhuis sluit hierop aan met paden en zichtlijnen die het landschap naar binnen trekken en een zachte overgang tussen stad, zorg en natuur creëren.

Architectuur als healing environment

Hoewel het ziekenhuis een aanzienlijk volume heeft, oogt het niet massief dankzij drie L-vormige bouwdelen. Aan de straatzijde vormt een arcade een overdekte publieke ruimte waar aankomst en ontmoeting samenkomen en het ziekenhuis zich opent naar de stad. De gevel is opgebouwd uit drie functionele lagen die architectuur, licht en klimaat integreren tot één samenhangend systeem. De plintlaag bestaat uit de open arcade die een transitie vormt tussen de buitenwereld en de semi-publieke functies die direct achter de transparante vliesgevel zijn gesitueerd. Daarboven opent de middenlaag zich met grote raampartijen die overvloedig daglicht binnenbrengen en een relatie creëren tussen binnen en buiten.

Het subtiele reliëf van het metselwerk, met uitspringende en terugliggende stenen evenals verschillende verbanden, geeft diepte aan de gevel. De bovenste laag wordt gevormd door claustrametselwerk: een opengewerkte baksteenstructuur die de technische installaties uit het zicht houdt. Ditzelfde open metselwerk wordt ingezet als zonwering boven de plintlaag. Zo ontstaat een gevel die niet alleen beeldbepalend is, maar ook klimaatresponsief: licht, schaduw en ventilatie worden op natuurlijke wijze gestuurd, waardoor een comfortabel binnenklimaat ontstaat. Materialen zijn gekozen op levensduur en onderhoud, waardoor het gebouw zich duurzaam verankert in tijd en plaats.

Binnen draait alles om oriëntatie, rust en daglicht. De dubbelhoge entreehal biedt direct overzicht en verbindt entree, restaurant en centrale functies. Het restaurant en auditorium vormen een sociaal hart waar patiënten, bezoekers en medewerkers elkaar ontmoeten. Een patio brengt daglicht diep in het gebouw en versterkt de oriëntatie. Ter hoogte van het restaurant vouwt de gevel zich open naar de patio, waardoor binnen en buiten in elkaar overvloeien.

Patiëntervaring en landschap als zorgverlener

De ervaring van het ziekenhuis wordt sterk bepaald door beweging en routes: van aankomst op het ruime inkomplein tot binnenkomst in het gebouw en verder naar de verpleegafdelingen. Op de verpleegafdelingen is de relatie met de omgeving bewust ingezet als onderdeel van het herstelproces. Patiëntenkamers zijn georiënteerd op het groen, waardoor het landschap een continue, kalmerende aanwezigheid wordt. Daglicht en uitzicht dragen bij aan rust, ritme en herstel. Centrale ontmoetingsruimtes op de afdelingen verbinden verblijf en zorg, terwijl op de bovenste verdieping geriatrie en revalidatie samenkomen in een omgeving met een interne wandelstructuur die beweging stimuleert zonder te desoriënteren. Vrijheid en houvast worden hier zorgvuldig in balans gebracht, waardoor het ziekenhuis niet alleen een plek van behandeling is, maar een omgeving waarin zorg en dagelijks leven in elkaar overlopen.

ÉÉn samenhangend zorggebied

Een brug over de Demer verbindt de nieuwbouw met het bestaande ziekenhuis en overbrugt niet alleen de fysieke afstand, maar vormt één samenhangend zorggebied. Binnen dit geheel worden de verschillende delen van de campus, zoals de bestaande radiologie-afdeling en het logistieke plein, logisch verbonden met de nieuwbouw. Door het samenbrengen van alle zorgfuncties, van dagchirurgie en verloskunde tot geriatrie en revalidatie, ontstaat een campus waar patiënten hun weg vinden en zorgverleners nauwer samenwerken. Het AZ Diest vormt hiermee de eerste stap in een bredere gebiedsontwikkeling, waarin in een volgende fase het bestaande ziekenhuis wordt vervangen en de zorgcampus nog verder geïntegreerd raakt met de binnenstad van Diest.  

Feiten & Cijfers

Opdrachtgever: AZ Diest
Architecten: Gortemaker Algra Feenstra architects ism Archipelago
Aannemer: Cordeel
Adviseur installatie en constructie: M-Gineers
Landschapsarchitectuur: Ontwerpbureau Pauwels