Minimale faalkosten bij Noordwest Ziekenhuisgroep in Alkmaar dankzij commissioning

Nieuwbouw fase 1 van Noordwest Ziekenhuisgroep locatie Alkmaar beslaat maar liefst 35.000 vierkante meter. In tweeënhalf jaar tijd werd alles gebouwd, inclusief de meest complexe installaties. Om te komen tot het beste resultaat en faalkosten tot een minimum te beperken, werd er hoog ingezet op commissioning. Zowel door het ziekenhuis zelf als door bouwkundig aannemer MedicomZes en installateur ULC Installatietechniek.

Noordwest Ziekenhuisgroep vernieuwt haar locaties is Alkmaar en Den Helder. Fase 1 is in Alkmaar net afgerond. Het gaat hier om het Spoedplein en de IC, OK’s voor complexe zorg en verpleegafdelingen voor complexe zorg. Ook werd tijdens deze fase de parkeergarage onder het gebouw aangelegd door bouwbedrijf K_Dekker. Nu is het aan het ziekenhuis om in te huizen en de zorgmedewerkers te trainen voor de nieuwe omgeving.

Alles vooraf controleren

Al tijdens de aanbesteding werd er de nadruk gelegd op commissioning. Gedurende het hele proces werden de systemen en installaties uitvoerig gecontroleerd en werden de resultaten gemeten. Dit werd gedaan door Dion Holvast, commissioning manager bij Noordwest Ziekenhuisgroep, en Teije van den Heuvel, commissioning manager bij ULC Installatietechniek. Het was een goede reden om te kiezen voor ULC en MedicomZes, zegt Holvast. “Zij beheersen deze processen echt goed. Hierdoor ondervinden wij na oplevering beduidend minder problemen. Wanneer het gaat om patiëntveiligheid, is dat extra belangrijk. Het is mooi dat ze hebben waargemaakt wat ze beloofden.”

Gezamenlijk proces

ULC Installatietechniek realiseerde alle gebouwgebonden installaties, waaronder de water- en sanitaire installaties, brandveiligheidsvoorzieningen, medische gassen, ventilatie en luchtbehandelingssystemen, energie en noodstroominstallaties, verlichting, OK-signalering, bedieningssystemen en toegangscontrole. Er werd gekeken of alle bouwkundige en technische factoren perfect op elkaar pasten. Gabe Westra, projectleider W-installaties bij ULC Installatietechniek: “Het gaat niet alleen om de apparatuur, maar om samen tot een goed geheel komen. Al tijdens de verificatiefase na gunning leefden we ons in de klant in, om duidelijk te krijgen wat de verwachtingen waren. Tijdens de montage liep Van den Heuvel rond door het nieuwe ziekenhuis om alles na te kijken. Zo is de oplevering een proces waar je gezamenlijk naar toeleeft.”

Steekproeven

Papier en praktijk zijn niet altijd hetzelfde, weet Ed Lenting, projectmanager bij MedicomZes. “De bouwkundige en installatietechnische tekeningen hebben we over elkaar heen gelegd en vergeleken. Door een goede voorbereiding heb je later minder discussie. De integrale ontwerptoets was erg belangrijk. Je kunt twijfels beter vooraf uitspreken dan een week voor oplevering.”

Dit proces verliep van begin tot eind op deze manier, waarbij Van den Heuvel rondliep om steekproeven te nemen en te kijken of alles verliep zoals het moest. Hij vindt het in ieders belang dat er zo min mogelijk faalkosten zijn en dat de opdrachtgever krijgt wat hij vraagt. “Montagevoorschriften, diameters en afmetingen, het inbedrijfstellen en een integrale eindtest: alles wordt systematisch bekeken. Dan kijken we of alles functioneert in onderlinge samenhang.”

Mockup en luchtproef

Ook in de praktijk werd dit getest. Zo werd er een mockup gebouwd van de eenpersoons patiëntenkamer. Alle onderdelen werden beoordeeld door de mensen die ermee moesten werken: de zorgprofessionals. Op basis daarvan zijn de patiëntenkamers verder gebouwd. Nog een voorbeeld: toen de wanden van de operatiekamers casco klaar waren, werd er een luchtproef gedaan. Pas toen die slaagde, werd er overgegaan naar de volgende fase. Aan het einde werd de luchtproef herhaald, om er zeker van te zijn dat alle omstandigheden naar wens waren. Holvast: “Dit is een voorbeeld van tijdig de bouw controleren, zodat je later geen wanden meer hoeft te slopen omdat het niet naar behoren blijkt te functioneren.”

Gestroomlijnde bouw

Eigenlijk lijkt het niet meer dan logisch om op deze manier te werk te gaan, maar in de praktijk blijkt dat commissioning vaak een ondergeschoven kindje is. De kans is groot dat er dan toch fouten binnensluipen, die later weer verbeterd moeten worden. Van den Heuvel ziet dat het onderdeel commissioning vaak ondergebracht wordt onder de uitvoerende partijen, die dit dan moeten doen naast hun bestaande dagelijkse bezigheden. “Ik functioneer onafhankelijk van de projectgroep en hoef geen rekening te houden met budget of planning. Ik kijk alleen of de juiste procedure gevolgd wordt en of het wel of niet goed gaat.” En dit heeft effect, ziet Holvast: “Deze bouw verliep zoveel malen gestroomlijnder dan bij partijen die dit niet in de organisatie verweven hebben. We hadden tweewekelijks een gesprek met Teije en MedicomZes. Daar zat een structuur in die heel erg belangrijk was.”

Sfeer op de werkvloer

Natuurlijk is het belangrijk dat alle partijen naar elkaar luisteren en dat de communicatie goed verloopt. MedicomZes en ULC Installatietechniek zijn vaste partners van elkaar en weten daarom wat ze aan elkaar hebben. Een inwerktijd was niet nodig en de planning werd goed gevolgd. Toch ontstaan er altijd wel situaties waarbij discussies ontstaan. Dit heeft niet voor onoverkomelijke problemen geleid, zegt Holvast: “Problemen hebben we steeds opgelost. Aan het einde van het proces zijn we zeker nog on speaking terms. Naast geld, kwaliteit en planning is het belangrijk dat de sfeer op de werkvloer goed is en dat de contacten goed blijven. Dat was hier zeker het geval. De prestaties die geleverd worden in de bouw zijn topsport, met alle complexe vraagstukken en wet- en regelgeving. Het bouwen van een topklinisch ziekenhuis is dan Champions League.”

Twee kanten

Terwijl bouwfase 1 wordt afgerond, is het ontwerp van fase 2 al gestart. De ervaring die is opgedaan, wordt hierin meegenomen. De hoop is dan ook dat fase 2 nog soepeler verloopt. “We weten nu vooraf welke zaken extra aandacht behoeven. Die nemen we direct op in de procedures van volgende projecten. Eigenlijk moet er al direct een duidelijke vraag naar commissioning staan vanuit de opdrachtgever wanneer dit soort gebouwen in de aanbesteding komen. Er moet iemand in huis zijn die daar feeling voor heeft. Ik kom in andere ziekenhuizen waar niemand zich bezighoudt met controles. Wanneer dat wel gedaan wordt, dan werkt dat het beste. Zeker wanneer dit van twee kanten geregeld is, zoals bij de realisatie van de nieuwbouw bij Noordwest”, aldus Van den Heuvel.