Platform over bouw en ontwikkeling in de zorg in Nederland en België
Tijdens de landelijke Dag van de Zorg op 12 mei heeft Noordwest Ziekenhuisgroep fase 1 van haar vernieuwbouw in Alkmaar feestelijk geopend. Eind maart ging het gebouw al open voor patiënten. De vernieuwbouw van de hoofdlocatie van Noordwest Ziekenhuisgroep wordt in drie fasen gerealiseerd, waarbij de continuïteit van zorg gedurende het gehele traject gewaarborgd blijft. “Belangrijkste ambitie is de realisatie van een toekomstbestendig, topklinisch ziekenhuis waarin hoogwaardige zorg, innovatie, duurzaamheid en patiëntgerichtheid samenkomen”, vertelt Peter Geerlings, projectdirecteur nieuwbouw bij Noordwest Ziekenhuisgroep. “Zo zorgen we ervoor dat inwoners van Noord-Holland Noord ook in de toekomst kunnen rekenen op veilige, moderne en toegankelijke zorg.”
Nieuwbouw fase 1 vormt een belangrijke eerste mijlpaal in deze ontwikkeling en richtte zich op de acute as van het ziekenhuis, inclusief operatiekamers, intensive care, spoedeisende hulp en verpleegafdelingen voor complexe zorg. En ook de verloskamers – een onderdeel van het vrouw-kindcentrum – zijn op de OK-verdieping ondergebracht. Hierdoor kan snel worden ingegrepen wanneer zich tijdens een bevalling complicaties voordoen.
“Als topklinisch ziekenhuis staan wij niet alleen voor toekomstbestendige, veilige en efficiënte zorg, maar ook voor goede en duurzame gebouwen”, vertelt Geerlings. “Wat wij zagen, is dat onze bestaande OK’s steeds minder aan de eisen van moderne complexe zorg, infectiepreventie en technologische ontwikkelingen voldeden. Daarom vormen zij een belangrijk onderdeel van de vernieuwbouw. Tijdens nieuwbouw fase 1 is het eerste deel van een compleet nieuw OK-complex gerealiseerd, als onderdeel van de zogenoemde ‘acute as’. Hierin zijn zeven ultramoderne operatiekamers ondergebracht, waaronder een hybride OK met geïntegreerde beeldvormende apparatuur voor complexe ingrepen. Ook zijn nieuwe opdek- en verkoeverruimten gerealiseerd. In een volgende fase zullen hier de laboratoria, medische beeldvorming, het personeelsrestaurant en de vergaderruimtes aan worden toegevoegd. Bovendien wordt het OK-complex vergroot met nog eens acht operatiekamers.” Het ontwerp hiervoor wordt op dit moment uitgewerkt, in nauwe samenwerking met Noordwest Ziekenhuisgroep en een vertegenwoordiging van de diverse zorgafdelingen.
De gefaseerde uitvoering van de vernieuwbouw is een weloverwogen keuze, volgens Geerlings. “In één keer vernieuwen betekent niet alleen een grote financiële inspanning, maar ook het vastleggen van keuzes voor de lange termijn, terwijl de zorg zich razendsnel ontwikkelt. Door te kiezen voor een gefaseerde aanpak, kunnen we hier beter op anticiperen. Na elke bouwfase maken we de balans op. Zijn we nog op een goede manier bezig samen? Of kunnen we nog beter inspelen op nieuwe ontwikkelingen en veranderende zorgbehoeften?”
Voor het ontwerp van nieuwbouw fase 1 schreef Noordwest Ziekenhuisgroep in 2017 een architectenselectie uit, die werd gewonnen door Gortemaker Algra Feenstra. “Na de architectenselectie volgde een Masterplanstudie voor zowel de locatie als het gebouw. Dit liep synchroon aan de ontwikkeling van het Programma van Eisen”, vertelt Maurits Algra, architect en directeur bij Gortemaker Algra Feenstra. “Uit een longlist werden vijf architectenbureaus geselecteerd, die mochten deelnemen aan de competitie. Interessant was dat deze bureaus ook direct een constructeur en installatie-adviseur moesten inbrengen. Vanaf het begin werd integraal naar ontwerp, constructie en installaties gekeken.”
“Samen met constructief en technisch adviseur Haskoning hebben wij een visie op het Masterplan ontwikkeld”, vertelt Algra. “Hierbij is niet alleen gekeken naar nieuwbouw fase 1, maar ook naar de synergie met de opvolgende fases. We hebben een schetsmatig stappenplan gemaakt van de eerste fase en gekeken naar de meest efficiënte en logische groeirichting voor nieuwbouw fase 2 en 3. Ook is nadrukkelijk gekeken naar het landschap. Om een stukje bouwterrein vrij te maken, moest namelijk een stukje van het parklandschap van de Alkmaarderhout wijken. Hoe konden wij dit stukje zo klein mogelijk houden? En hoe kan dit stukje zo strategisch mogelijk worden ingezet voor toekomstige ontwikkelingen?”
Op initiatief van Gortemaker Algra Feenstra is het beddenhuis direct naast het park geplaatst. “Het gebouw is zodanig gepositioneerd dat daglicht aan alle zijden binnendringt”, aldus Algra. “Bovendien hebben patiënten en medewerkers vanaf iedere afdeling rechtstreeks zicht op de natuur. Daarmee hebben we de kwaliteit van het park optimaal benut.” De verpleegafdelingen liggen als vleugels in het park en trekken het landschap heel diep het gebouw in, benadrukt hij. “Door driehoekige verticale lamellen naast alle raampartijen te plaatsen, komen zonwering en privacy mooi samen. Bovendien wordt de blik vanuit de patiëntenkamers automatisch naar de omliggende natuur geleid.” Geerlings: “In navolging van de functionele eigenschappen, zorgen de lamellen voor een bijzondere geveldynamiek. Want hoewel de gevels één warm witte tint hebben gekregen, zorgt het schaduwspel voor een continu wisselende gevelbeleving.”
Het beddenhuis contrasteert heel mooi met het bronskleurige behandelgebouw met interventieafdelingen en OK’s, dat heel bewust aan de voorzijde is geplaatst. “Dit is ook het deel dat de verbinding maakt met nieuwbouw fase 2”, aldus Algra. “Onder het behandelgebouw bevindt zich een parkeergarage, waardoor het maaiveld groen en autoluw blijft. Daarmee verbindt ons ontwerp architectuur, landschap en zorgprocessen tot één samenhangende omgeving.”
In het ontwerp van Gortemaker Algra Feenstra is nadrukkelijk rekening gehouden met de verhouding richting de naastgelegen stadsvilla’s én de inpassing van Huize Westerlicht. “Dit voormalige verzorgingshuis met haar markante, rijksmonumentale architectuur is niet los van de nieuwbouw behandeld, maar ruimtelijk en functioneel meegenomen in de campusontwikkeling”, vertelt Algra. “In de nieuwe situatie wordt het gebouw gebruikt voor opleidingen en kantoorfuncties van Noordwest Ziekenhuisgroep.” De nieuwbouw van fase 1 dient hierbij als een soort decor of achtergrond, waarvoor enkele markante gebouwen staan die het ensemble verrijken. “In de volgende fase wordt bijvoorbeeld ook de voormalige rijksmonumentale Cadettenschool verderop op het ziekenhuisterrein in de campusstructuur verwerkt.”
Het behandelgebouw is rustig maar eigenzinnig vormgegeven. “Dankzij een tweelaagse glazen arcade wordt de aandacht steeds naar het maaiveld getrokken”, vertelt Algra. “In deze arcade zijn de belangrijkste verbindingsgangen van het gebouw én een espressobar gepositioneerd. Bovendien hebben patiënten en bezoekers hier maximaal uitzicht op het groen en de monumentale omgeving.” Geerlings: “Door de stromen van patiënten, medewerkers en logistiek strikt te scheiden, ontstaat een perfecte balans tussen rust en reuring. Op de verpleegafdelingen heerst maximale rust. Willen patiënten meer reuring, dan kunnen ze hiervoor terecht in de patiëntenlounges die steeds tussen twee verpleegafdelingen zijn ingericht en wederom georiënteerd zijn op het groen.” Algra: “In combinatie met een heldere wayfinding én zorgvuldig gekozen materialen en kleuren is de architectuur onderdeel geworden van het totale zorgproces.”
“Het toegepaste kleurenpalet met zand-, groen- en blauwtinten verwijst heel mooi naar het Noord-Hollandse landschap van strand, duinen, polder, IJsselmeer, Noordzee en lucht”, vertelt Geerlings. “In de patiëntenkamers is heel bewust gekozen voor zachte kleurtinten die samen met het omliggende parklandschap voor een healing environment zorgen, terwijl stimulerende kleuren in de medewerkersruimtes juist voor energie, focus en helderheid zorgen. Door de kleurverdeling horizontaal per verdieping door te voeren, zorgen we voor maximale herkenbaarheid.” De kleuren worden afgewisseld met veel hout, vertelt Algra. “Bijvoorbeeld in de bedwandpanelen, waarin alle techniek is weggewerkt. Maar ook in de deuren van alle patiëntenruimtes.”
Tussen het behandelgebouw en beddenhuis is een drietal vides gerealiseerd, die volledig zijn uitgevoerd in glas. Van maaiveld tot dak. “Een eyecatcher is bovendien het vierlaagse atrium op de eerste verdieping van het behandelgebouw, waar medewerkers elkaar kunnen ontmoeten en even tot rust kunnen komen.” Waar patiënten en bezoekers zich op de begane grond verplaatsen, is de primaire routing van alle medewerkers op de eerste verdieping georganiseerd, aldus Algra. “Hierboven bevinden zich de operatiekamers en technische ruimtes, die in tegenstelling tot de transparante plint juist wat abstracter zijn gemaakt. Uiteraard met ramen waar dat kan. Alle logistieke functies zijn in de kelder ondergebracht. Een logische structuur die ook in de volgende fases zal worden doorgevoerd.”
Neem dan rechtstreeks contact op met Gortemaker Algra Feenstra architects.
Contact opnemen
Gortemaker Algra Feenstra is een multidisciplinair architectenbureau met ruim 100 medewerkers, gevestigd in Rotterdam en Brussel. We werken nationaal en internationaal aan uiteenlopende projecten in sectoren als zorg, onderwijs, overheid en bedrijfsleven. Goede architectuur begint bij het doorgronden van de vraag. Niet het gebouw zelf, maar de mensen die het gebouw gebruiken, staan bij ons […]
Bekijk Bedrijfsprofiel
Jubileum
