Platform over bouw en ontwikkeling in de zorg in Nederland en België
Ameland is een nieuw woon/zorgcomplex rijker. In januari verhuisden de eerste bewoners naar Ambla, waar 24/7 zorg beschikbaar is. Zij genieten van een levendige omgeving naast een sportclub en ontmoetingscentrum. Op deze manier hoeven senioren niet te verhuizen naar het vasteland op het moment dat ze afhankelijk worden van zorg.
Ambla bestaat uit 44 appartementen van 48 vierkante meter. Deze bestaan uit een woonkamer met keuken, slaapkamer, badkamer, buitenruimte en berging. Niet iedereen mag hier komen wonen. Alleen mensen die binding hebben met Ameland, komen in aanmerking. Bewoners die geen zorg gebruiken, huren hun appartement van het Gemeentelijk Woonbedrijf. Zodra ze zorg nodig hebben, gaat de huur over naar Kwadrant.
“De gemeente is eigenaar en opdrachtgever. Wij zijn één van de weinige gemeentes die nog een eigen woonbedrijf heeft. Hiermee doen we iets voor de ouderen op het eiland. We vinden een goede voorziening voor eilanders belangrijk. Daarom heeft de gemeente hier een aanzienlijk bedrag voor beschikbaar gesteld”, zegt wethouder Piet IJnsen. Het biedt een goede basis om een leven lang op Ameland te wonen. “Zonder deze voorziening zouden de eilanders naar het vasteland moeten en daar in een verzorgingshuis terechtkomen.”
De bouw duurde van april 2023 tot juli 2024, maar daar ging een langdurig proces aan vooraf. Het oude zorgcomplex, De Stelp, was aan vernieuwing toe. Als locatie voor de nieuwbouw werd niet het centrum gekozen, maar een plek waar al diverse voorzieningen waren. Deze zorgen voor reuring en mooie samenwerkingsgelegenheden. “Het oude zorgcentrum was al langer aan vervanging toe. Met de gemeente hebben we overleg gehad over hoe we daar invulling aan konden geven. Het is echter risicovol om een nieuw gebouw te creëren, gezien de onzekerheden over de toekomst. Bijvoorbeeld op het gebied van de arbeidsmarkt. Wij durfden de investering niet aan, maar de gemeente wilde de verantwoordelijkheid nemen om de bewoners wonen met zorg te kunnen bieden”, zegt Jan Maarten Nuijens, voorzitter van de Raad van Bestuur bij Kwadrant.
Via een architectenselectie werd 19 het atelier architecten geselecteerd voor het gebouwontwerp. “Samen met de gemeente en Kwadrant hebben we het Programma van Eisen opgesteld. Omdat de eisen bij zorg hoger zijn dan bij normaal wonen, hebben we uiteindelijk een uniek gebouw neergezet met een grote meerwaarde voor het eiland”, zegt architect Sara van Popta.
Wat belangrijk was in het ontwerp, was dat het geen standaard zorggebouw mocht worden met lange gangen en een strakke uitstraling. “Er moest bovendien een duidelijke binding komen met de wijk”, zegt Nuijens. “Dat is gelukt doordat we geloofden in een goede afloop en elkaar hebben vastgehouden. Er was een absolute wil om het goed af te ronden. We hebben goede afspraken gemaakt en dat proces is succesvol geweest.”
Hoewel het een groot gebouw is, kreeg het een kleinschalige uitstraling dat past bij het eiland, vertelt Van Popta. “We refereren naar de commandeurshuizen die karakteristiek zijn voor Ameland. Ze hebben een asymmetrische kapvorm die we als vormgeving hebben meegenomen. Daardoor past de schaal bij het dorp. Alle bewoners beleven de vrijheid van wonen op het eiland, doordat ze uitzicht hebben op de omgeving.”
In totaal bestaat Ambla uit drie woonblokken. Twee daarvan hebben een atrium in het midden die is ingericht als binnentuin en ontmoetingsplek. Het derde blok kent een ontmoetingsruimte met woningen erboven. Van Popta: “Overal zijn tuinen en ontmoetingsplekken rondom het gebouw. Dat geeft het een vriendelijke uitstraling. We hebben metselwerk gekozen, wat past bij het dorp Hollum: een lichtere steen met geelachtige tinten in combinatie met hout. Het is een vriendelijk gebouw.”
De zogenaamde Meanderruimte dient als centrale ontmoetingsruimte. Hier bevinden zich de centrale keuken, een beweegplek, medische functies en een afgeschermde buurtkamer voor mensen die meer rust nodig hebben. Van Popta: “Er zijn geen afgeschermde woonafdelingen. De ruimtes hebben ook geen zorguitstraling. Zelfs de tilliften kunnen steeds opgeborgen worden om dit te voorkomen.” Voor mensen die tijdelijke zorg nodig hebben, werden er vier eerstelijns zorgkamers gerealiseerd. Activiteiten en dagbesteding vinden plaats in het naastgelegen ontmoetingscentrum. Deze is bereikbaar via een directe doorgang.
Bouwgroep Dijkstra Draisma was verantwoordelijk voor de bouw van het bijzondere (zorg)gebouw. Zij heeft ervaring met bouwen op een eiland, want dit brengt logistiek nogal wat uitdagingen met zich mee. Er moet rekening gehouden worden met de diepte van de vaargeul, de beschikbaarheid van de boot en het transport naar de locatie. Dit kostte veel tijd, legt Jan Kamminga uit, projectleider bij Dijkstra Draisma. “Het transportbedrijf op Ameland heeft veel voor ons geregeld. Waar je normaal gesproken 1.000 m3 beton stort, konden we hier steeds maar 30 m3 storten.”
Qua bouw is het geheel vrij traditioneel met een stalen fundering, een opbouw van kalkzandsteen en breedplaatvloeren. Over de leidingen werd beton gestort om ze uit het zicht te houden. Aan de buitenkant bestaat het uit metselwerk en kunststof kozijnen. Vanaf de weg lijkt er een schuin dak op te zitten, maar dit is schijn. Achter de gevels zit een platdak met zonnepanelen. Gekoeld en verwarmd wordt middels warmtepompen. Daarvoor werden zeventig gesloten bronnen geboord. Kamminga: “Er zit een grijswatersysteem in het gebouw waarmee de toiletten worden doorgespoeld. Alles is helemaal van deze tijd: modern en multifunctioneel.”
Er werd gewerkt in bouwteamverband. Van de kennis en kunde van de bouwkundig aannemer werd al vroeg gebruik gemaakt.
Volgens Van Popta was dit een grote meerwaarde. “We hebben het gebouw samen ontwikkeld, zodat het ook echt uitvoerbaar was. Niet elke aannemer kan bouwen op de eilanden.” Kamminga vult haar aan: “Samenwerking en communicatie met zowel de architect als de gemeente verliep prima. Vooraf was alles in bouwteamverband goed uitgekristalliseerd. We hebben niet veel vragen hoeven oplossen, want het meeste was vooraf getackeld. Alles was helder voordat de bouw begon.”
De officiële opening vond plaats op 3 juni. Dat was een half jaar na de verhuizing, zodat alle bewoners voldoende tijd hadden om te wennen. “Als gemeente zijn we tevreden over het eindresultaat en ook de bewoners geven aan positief te zijn over hun nieuwe plek. In de komende periode willen we het gebied verder ontwikkelen, met als doel een gebied te creëren voor alle leeftijden: van nul tot honderd”, aldus IJnsen. Nuijens vult hem aan: “Tijdens de feestelijke opening heb ik buitengewoon veel gelukkige mensen gezien, zowel bewoners als familie en personeel. Het is een heel eigentijds gebouw geworden met een hoge kwaliteit. Cliënten ervaren dat als zeer positief.”
Jubileum
